تفاوت مدیر محصول، مالک محصول و مدیر پروژه

در بسیاری از موارد به ویژه در شرکت­های فناوری، تفاوت بین مدیر محصول و مدیر پروژه در نظر گرفته نمی­شود و این دو مسئولیت یکسان درنظر گرفته می­شود. هرچند این دو نقش در برخی موارد مانند مدیریت زمان و رهبری با یکدیگر همپوشانی دارند اما در بخش کارکردی تفاوت­های زیادی بین این دو وجود دارد.

برای درک بیشتر مطلب در ابتدا باید ببینیم هرکدام از آنها روی چه مواردی کار می­کنند و تسلط دارند. در همین راستا ابتدا باید ببینم محصول و پروژه چیست؟

یک محصول می‌تواند بصورت فیزیکی مانند صندلی و یا دیجیتالی یک نرم افزار یا یک سرویس است و هدف آن برآوردن نیاز گروهی از کاربران است. محصول پویا است و چرخه عمر مشخصی دارد. پس از توسعه در بازار عرضه می‌شود تا به بلوغ برسدو در نهایت به افول خود می­رسد. در مقابل، پروژه یک فعالیت یکباره در طی یک زمان مشخص و با هدف ایجاد یک محصول یا خدمت است و نتیجه مشخصی را دنبال می کند.

با توجه به این تعاریف مشخص می­شود که مهمترین وجه تمایز محصول و پروژه جدول زمانی است. محصول پویا است و برای پاسخ به نیاز کاربران خود و جلوگیری از افول، تکامل می‌یابد و با نیازهای کاربران در هر زمان سازگار می‌شود. به همین دلیل یک محصول می‌تواند شامل پروژه­های متنوعی باشد که هدف آنها حفظ و بهبود محصول است.

با بررسی تفاوت محصول و پروژه به بررسی تفاوت بین نقش و مسئولیت مدیر محصول و مدیر پروژه می­پردازیم.

نقش مدیر محصول استراتژیک است و از وی بعنوان مدیرعامل اجرایی در فرآیند تولید محصول یاد می شود. مدیر محصول، راهبردهای اصلی فرآیند خلق محصول و نقشه راه آن را تعیین می‌کند. درک صحیح نیاز کاربر، تدوین و پیشبرد چشم­انداز، تدوین استراتژی و راهبری تیم توسعه محصول از وظایف اصلی مدیران محصول است.

علاوه بر این، مدیر محصول مسئول سود و زیان محصول نیز هست و باید با تیم‌های متعددی مانند تیم طراحی محصول، بازاریابی، فروش، چابکی، پشتیبانی و ارتباط با مشتری ارتباط مداوم داشته باشد تا اهداف کلی کسب و کار مانند درآمد، مزیت رقابتی و رضایت کاربران محقق شود.

مالک محصول یک نقش تاکتیکی است که در چارچوب اسکرام شکل گرفته است. اسکرام چارچوبی چابک است که برای حل مشکلات پیچیده و ساخت محصولات کاربرپسند با بالاترین ارزش ممکن طراحی شده است. مالک محصول بعنوان یک رابط بین مشتریان و تیم توسعه محصول فعالیت می­کند و بعنوان نماینده تیم کسب و کار، فرآیند توسعه محصول را الویت­بندی می­کند. فعالیت مالک محصول با آغاز فرآیند خلق محصول شروع می­شود و با انتشار محصول، مسئولیتش تمام می­شود. بعبارتی مالک محصول نقشی در معرفی محصول به بازار، بازاریابی، فروش و بازآرایی محصول ندارد. مالک محصول نیازهای مشتریان را دریافت می­کند و آنها را در راهبرد محصول بیان می­کند. سپس بر اساس نیاز مشتریان داستان کاربر (User Story) را تدوین می کند. User Story ویژگی­های مدنظر مشتریان را بیان می­کند و بعنوان مبنایی برای تیم توسعه محصول در نظر گرفته می­شود.

مدیریت پروژه نیز مانند مالک محصول یک نقش تاکتیکی است. یک مدیر پروژه بر اساس چشم انداز محصول به اجرای راهبردهای تعیین شده توسط مدیر محصول نظارت می­کند. هر یک از بخش­های نقشه راه محصول بر اساس اهداف موجود به پروژه­های کوچکتری تقسیم می‌شوند و مدیران پروژه آنها را با توجه به بودجه ی محدود در زمان مشخصی به انجام میرسانند.

 

همانطور که در بالا اشاره شد، مدیر محصول نقشه راه محصول را بر اساس نیاز و خواست مشتریان تدوین می­کند و بر عملکرد صحیح محصول در بازار نظارت دارد در حالی که مالک محصول، یک نقش عملیاتی در بستر چارچوب اسکرام است. مالکان محصول بر خود محصول تمرکز  دارند و تلاش می­کند در فرآیند خلق محصول ایجاد ارزش کند اما پس از تولید محصول، نقشی در فرآیند بلوغ و بازآرایی محصول ندارند. نقش مالک محصول در صورت استفاده از چارچوب اسکرام در سازمان تعریف می­شود و چنانچه از این چارچوب استفاده نشود، جایگاه مالک محصول نیز در سازمان تعریف نمی­شود.

مدیر محصول فرآیند کلی محصول را تدوین و راهبری می­کند در حالی که مدیر پروژه مسئول مدیریت اجرای پروژه­های یک محصول و همراستا کردن آنها برای شکل­گیری محصول نهایی است و بعبارتی مدیریت پروژه زیرمجموعه مدیریت محصول است.

در انتها باید یادآور شویم که بین نقش­های مدیرمحصول مالک محصول و مدیر پروژه همپوشانی و ارتباط نزدیکی وجود دارد به همین دلیل برخی از مواقع در شرکت­های کوچک یک فرد مسئولیت این چند نقش را بصورت همزمان برعهده می­گیرد. هرچند نقش­های مدیر محصول، مالک محصول و مدیر پروژه هرکدام عملکرد منحصر بفردی دارند، اما برای موفقیت محصول و سازمان باید هماهنگی تنگاتنگی بین آنها وجود داشته باشد.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *